Xây dựng nhận thức về bản thân: 8 bài tập và công cụ cho solopreneur
Một trong những kỹ năng có giá trị nhất mà solopreneur cần để phát triển.
Trong hành trình trở thành solopreneur và phát triển kinh doanh, Linh thấy rằng việc tìm kiếm nhận thức về bản thân là cực kỳ quan trọng. Tự nhận thức là hiểu biết về tính cách, cảm xúc, động cơ và mong muốn của chính chúng ta. Nó như một tấm gương, nơi mang tới cho chúng ta những phản ánh về suy nghĩ, niềm tin của mình, mang tới những phản hồi rõ ràng và khách quan về lý do tại sao chúng ta làm những việc ta làm - cũng như những giá trị và mục tiêu của chúng ta.
Khi solopreneur có thể nhận thức rõ về chuyện mình là ai, giá trị của mình là gì, việc vận hành kinh doanh cũng được hưởng lợi rất nhiều, bởi bạn sẽ dám trao quyền cho bản thân và thúc đẩy sự thay đổi, trở thành một phiên bản tốt hơn mỗi ngày.
Nhưng làm sao để xây dựng sự tự nhận thức?
Trong bản tin hôm nay, Linh giới thiệu tới bạn 08 công cụ tự suy ngẫm và tự đánh giá mà bạn có thể tự áp dụng để xây dựng sự hiểu biết về bản thân. Hãy dành những tuần cuối cùng trong năm này để thử thực hành các bài tập này và chuẩn bị cho một phiên bản mới trưởng thành và mạnh mẽ hơn nhé!
Bộ công cụ giúp xây dựng sự nhận thức về bản thân
Các công cụ này có thể nuôi dưỡng và nâng cao nhận thức bản thân. Mỗi người hoàn toàn được tự do trong việc đưa ra những quan điểm về khám phá bản thân và hướng vào bên trong mình.
Công cụ 1: Viết nhật ký
Công cụ không mới nhưng vẫn được tin dùng qua nhiều thế kỷ như một hình thức thể hiện bản thân và nắm bắt các cuộc đối thoại nội tâm đang diễn ra. Viết nhật ký thúc đẩy nhận thức về quá trình suy nghĩ, cảm xúc và hành vi của chúng ta. Nó có thể hỗ trợ xác định các mẫu hành vi và những yếu tố kích hoạt các hành vi tiêu cực của chúng ta, đồng thời cho chúng ta tìm giải pháp.
Một số những câu hỏi bạn có thể đặt ra khi viết nhận ký là:
Điều tôi tự hào nhất trong cuộc đời mình cho tới thời điểm này?
03 bài học quan trọng nhất tôi đã học được trong cuộc sống là gì?
Định nghĩa của tôi về thành công?
Nỗi sợ hãi của tôi là gì?
Làm sao để tôi phản ứng với căng thẳng hoặc xung đột?
Tôi cảm thấy thế nào khi ở một mình với những suy nghĩ của riêng tôi?
Ai là người ảnh hưởng tới tôi nhiều nhất, và tại sao?
Hạnh phúc đối với tôi trông như thế nào?
Cách tôi xử lý những lời chỉ trích?
Tôi đam mê điều gì?
Sứ mệnh cá nhân của tôi là gì?
Điều gì làm cạn kiệt năng lượng của tôi và điều gì tiếp thêm cho tôi sinh lực?
Cộng cụ 2: Bánh xe cuộc đời
Công cụ này giúp bạn có cái nhìn toàn diện về cuộc sống và hình dung những khía cạnh chính trong cuộc sống của mình, biết đâu là khía cạnh mình cần chú ý và cân bằng hơn.
Lấy một chiếc bút và giấy, vẽ lại vòng tròn như hình
Mỗi danh mục, bạn đánh giá mức độ hài lòng hiện tại theo thang điểm từ 1 tới 10 (từ rất không hài lòng tới rất hài lòng)
Nối các điểm bạn đã đánh giá với nhau, bạn sẽ nhìn thấy trực quan về mức độ hài lòng trong từng khía cạnh của cuộc sống
Nhìn vào Bánh xe cuộc đời đã hoàn thành, bạn sẽ thấy bánh xe không được lấp đầy hoàn toàn, hãy xem đâu là khía cạnh bạn thấy hài lòng nhất, đâu là khía cạnh ít hài lòng nhất? Bạn có nhận ra điều gì sau khi thực hành công cụ này?
Công cụ 3: Phân tích SWOT
Làm thế nào để chúng biết mình cần cải thiện gì nếu không biết mình đang mạnh/yếu ở đâu?
Tạo SWOT của riêng chúng ta (Điểm mạnh, Điểm yếu, Cơ hội và Thách thức) sẽ giúp bạn có cái nhìn sâu sắc về cách mà bạn đang làm việc, đang kinh doanh.
Điểm mạnh là những phẩm chất mang lại cho bạn lợi thế. Đây là những yếu tố bên trong, những thứ bạn có quyền kiểm soát trực tiếp và có thể thay đổi. Hãy nghĩ về:
Bạn làm gì tốt hơn bất kỳ ai khác?
Bạn có những khả năng và nguồn lực độc đáo nào?
Những người khác cảm nhận điểm mạnh của bạn ra sao?
Điểm yếu là những yếu tố bên trong có thể khiến bạn gặp bất lợi so với những người khác, xem bạn nên cải thiện điều gì và hãy khách quan nhưng cũng hãy tử tế với bản thân, đừng dừng lại quá lâu ở đây:
Những người khác đang làm gì tốt hơn bạn?
Những lĩnh vực nào người khác coi là điểm yếu của bạn?
Bạn có thể xây dựng kỹ năng bổ sung hoặc phát triển từ đâu?
Cơ hội là những yếu tố bên ngoài có khả năng đóng góp vào thành công của bạn, bất cứ thứ gì trong môi trong bên ngoài mang lại lợi ích đều nên liệt kê vào đây:
Làm sao để bạn sử dụng những cơ hội này và tạo lợi thế cho mình?
Thách thức là những yếu tố bên ngoài bạn không kiểm soát được và bạn nên lập kế hoạch đối phó trước với chúng:
Làm thế nào để giảm bớt những rủi ro/mối đe dọa?
Công cụ 4: Bài kiểm tra tính cách
Myers-Briggs, Enneagram, SAPA, DISC… các bài kiểm tra đều hữu ích khi mang tới cho bạn cái nhìn sâu sắc hơn về đặc điểm, hành vi và tính cách của bạn. Khi có những mô hình được gọi tên, sự hiểu biết về bản thân của bạn sẽ tốt hơn. Hãy trả lời một cách trung thực và với kỳ vọng rằng đây là cơ hội cho mình hiểu hơn về mình. Nhưng cũng phải hiểu rằng không có bài kiểm tra tính cách nào nắm bắt được chính xác con người của bạn.
Công cụ 5: Phản hồi 360
Đây là cách bạn yêu cầu những người xung quanh (partner, bạn bè, gia đình, followers…) đưa ra những đánh giá về bạn. Mặc dù quy trình này thường phổ biến ở môi trường công sở nhưng bạn hoàn toàn có thể điều chỉnh để sử dụng với một nhóm người.
Lưu ý là hãy chu đáo khi tạo ra các câu hỏi đồng thời đảm bảo bạn sẵn sàng đón nhận những ý kiến từ người khác về mình.
Các bước để triển khai công cụ này như sau:
Bước 1: Tìm ra người mà bạn muốn nhận phản hồi. Chọn lọc một nhóm nhỏ đầu tiên. Tất nhiên bạn có thể mở rộng ra hơn khi bạn đã quen với quy trình này.
Bước 2: Thu phản hồi: thông qua khảo sát, biểu mẫu hoặc đặt các câu hỏi khác nhau về năng lực, hành vi, kỹ năng và hiệu suất của bạn.
Bước 3: Khi tất cả các phàn hồi được thu thập, đã tới lúc phân tích nó. Bạn có thể tách các phản hồi khác nhau khỏi các nhóm khác nhau để thấy xu hướng và sự khác biệt (ví dụ bạn đam mê công việc hơn hoặc hài hước hơn khi ở nhà). Điều này giúp bạn hiểu hiệu suất và hành vi của bạn có xu hướng thế nào với mỗi nhóm riêng biệt.
Bước 4: Sau khi đã xem xét các phản hồi, hãy lưu ý những lĩnh vực mà nhận thức của bạn về bản thân khác với cách người khác đang nhìn và phản hồi cho bạn. Xem bạn có muốn thay đổi gì không nhé!
Công cụ 6: Xác định Giá trị cốt lõi
Xác định giá trị cốt lõi là làm rõ những gì thực sự quan trọng đối với bạn và có thể giúp đóng vai trò như một la bà cho các quyết định, hành động của bạn.
Nhưng nếu bạn không chắc giá trị của bạn là gì thì sao?
Bắt đầu bằng cách đặt lịch và động não về những giá trị mà bạn thấy phù hợp với mình (bạn có thể tra cứu các giá trị cốt lõi tại đây). Từ danh sách này, bạn hãy chọn ra 10 giá trị có cộng hưởng mạnh mẽ nhất với bạn.
Xác định ý nghĩa từng giá trị đối với cá nhân bận, xem nó liên quan thế nào và tới những gì quan trọng nhất với bạn.
Suy ngẫm về những thời điểm trong cuộc sống của bạn khi những giá trị này đặc biệt quan trọng, nó ảnh hưởng tới việc ra quyết định của bạn thế nào? Nó ảnh hưởng tới cảm xúc, hành vi của bạn ra sao?
Sau khi suy nghĩ, bạn có thể thấy một số giá trị không phải là cốt lõi đối với bạn như những giá trị khác, hãy xóa bớt nó và tinh chỉnh lại.
Bạn đã có một danh sách được thu gọn, hãy xếp hạng các giá trị theo thứ tự tầm quan trọng (tất nhiên cái nào cũng quan trọng nhưng mục tiêu là nhận ra cái nào có giá trị nhất).
Chọn ra 5 giá trị hàng đầu, và đó chính là những giá trị cốt lõi của bạn tại thời điểm này, những điều điều hướng quyết định, hành vi và thái độ của bạn.
Nhìn vào 5 giá trị này, hãy suy nghĩ về cuộc sống hàng ngày và những quyết định trong cuộc sống của bạn. Những giá trị cốt lõi này có được phản ánh trong cách bạn sống và những lựa chọn bạn đưa ra không? Nếu một trong số đó không đúng, rất có thể bạn nên xem lại và điều chỉnh lại danh sách này của mình.
Công cụ 7: Hình ảnh hóa
Đây là cách chúng ta sử dụng khả năng hình ảnh hóa trong suy nghĩ để hình dung ra một kết quả mong muốn hoặc khám phá những trải nghiệm trong quá khứ. Hình dung có thể giúp ta khám phá những khía cạnh bị ẩn đi của tâm lý và cảm xúc.
Các bước để bạn sử dụng công cụ này:
Bước 1: Tìm một không gian yên tĩnh, dành thời gian để thư giãn, hít thở. Hãy nghĩ về một chủ đề bạn muốn khám phá. Đó có thể là một kết quả bạn mong muốn trong tương lai, một trải nghiệm trong quá khứ, một trạng thái cảm xúc và một thách thức bạn đang phải đối mặt. Hãy tự hỏi bản thân câu hỏi như “Cuộc sống/sự nghiệp lý tưởng của tôi trông như thế nào?” hoặc “Tôi muốn khám phá cảm xúc của mình về cuộc tranh cãi gần đây với chồng mình”.
Bước 2: Nhắm mắt lại và tạo ra một hình ảnh tinh thần đại diện cho câu hỏi hoặc ý định của bạn. Đây có thể là một hình ảnh đại diện cụ thể hoặc trừu tượng. Cho phép hình ảnh hình thành một cách tự nhiên trong tâm trí bạn mà không ép buộc, để nó tự phát triển.
Bước 3: Dành thời gian khám phá hình ảnh tinh thần đó. Bạn thấy gì? Nó khiến bạn cảm thấy thế nào? Những suy nghĩ hoặc cảm xúc nào nảy sinh? Bạn có thể tương tác với hình ảnh không? Bạn có thể thấy nó thay đổi hoặc bạn có thể cảm thấy mình bị thu hút để khám phá các khía cạnh khác nhau của nó.
Bước 4: Lưu ý và ghi nhớ các khía cạnh mà bạn muốn khám phá thêm và viết ra bất kỳ hiểu biết nào khi bạn khám phá xong hình ảnh tinh thần của mình.
Công cụ 8: Làm bài kiểm tra trí tuệ cảm xúc
Trí tuệ cảm xúc và networking đã và đang là những kỹ năng quan trọng không thể không có trong sự nghiệp.
Bạn có thể thử làm bài kiểm tra trí tuệ cảm xúc trên Psychology Today (45 phút): https://www.psychologytoday.com/ca/tests/personality/emotional-intelligence-test
Hoặc một bài kiểm tra trên MindTools (15 phút): https://www.mindtools.com/axbwm3m/how-emotionally-intelligent-are-you
Cuối cùng, nếu thật sự muốn khám phá, hiểu bản thân… và muốn có người đồng hành, hãy chọn một người coach uy tín để họ mang tới cho bạn những hiểu biết khách quan về hành vi à mô hình suy nghĩ của bạn. Quan điểm bên ngoài của coach sẽ giúp bạn dám thách thức những giả định và mang lại sự rõ ràng.
Bằng việc thực hành liên tục những công cụ này, Linh tin rằng bất kỳ ai cũng có thể trau dồi ý thức hiểu bản thân sâu sắc hơn và đó là nền tảng vững chắc cho sự phát triển: dù là trong công việc, sự nghiệp hay các khía cạnh khác của cuộc sống. Kiên nhẫn chính là chìa khoá, bởi đó là quá trình tự khám phá dần dần diễn ra theo thời gian.
Hãy nhớ là, mối quan hệ với chính mình luôn là mối quan hệ lâu dài nhất so với bất kỳ ai. Cơ hội và món quà để khám phá tâm trí và mong muốn của chính chúng ta thực sự là một điều rất tuyệt vời và hào phóng!