Đầu năm 2019, mình quyết định trở thành freelance toàn thời gian, sau khoảng gần 10 năm là freelance bán thời gian (song song khi làm một công việc fulltime).
Để chuẩn bị cho việc chuyển đổi và dịch chuyển từ bán thời gian sang toàn thời gian, mình bắt đầu bằng cách thay đổi sự ưu tiên và đối xử với các công việc freelance như một công việc cố định và cực kỳ nghiêm túc. Nói thì dễ nhưng bắt tay vào làm mới thấy có rất nhiều khó khăn khi phải cùng lúc duy trì một công việc chính và rất nhiều công việc phụ.
Vậy nên công thức mà mình đã áp dụng là: Cân bằng + Kiên nhẫn (luôn tự nhắc nhở bản thân: Cứ từ từ, không phải vội).
Có những kỹ năng mình cho rằng sẽ là yếu tố tiên quyết giúp cho chúng ta chuyển đổi thành công mà không gặp quá nhiều khó khăn đó là:
Tự quản lý
Vấn đề lớn nhất của những ai đang vừa đi làm fulltime vừa nhận freelance job là luôn bị phân tâm. Chúng ta dễ dàng bị chia rẽ giữa 2 thậm chí vài nhiệm vụ cùng một lúc và tất nhiên không phải ai cũng kiểm soát được việc này.
Có những giai đoạn cao điểm, mình vừa đi làm fulltime vừa nhận cùng một lúc khoảng 4-5 công việc freelance (mà hầu hết là các việc theo dự án, dài từ 1-3 tháng). Khi chưa có gia đình hoặc chưa có con, việc mình duy trì khối lượng công việc này không quá khó khăn. Nhưng khi gánh thêm trên vai trách nhiệm gia đình, con cái… cảm giác bị “burn-out” gần như không thể tránh khỏi.
Và mình biết rất nhiều bạn rơi vào trạng thái này.
Mình buộc phải thức dậy sớm hơn nếu muốn làm việc tập trung hơn và hiệu quả hơn. Và thói quen dậy từ 3h sáng cũng hình thành từ những năm 2014 rồi duy trì cho tới bây giờ. 3-7h sáng là quãng thời gian để làm các công việc freelance, sau đó mình ăn sáng và đi làm fulltime như bình thường. Đã đi làm fulltime thì sẽ không mang các việc bên ngoài vào làm nên 8 tiếng đi làm fulltime ngoại trừ 30 phút buổi trưa tranh thủ trả lời email cá nhân, còn lại mình không làm gì liên quan tới công việc freelance hết.
Buổi tối mình cũng có thêm khoảng 1-2 tiếng để xem lại hoặc xử lý nốt các việc freelance còn tồn đọng. May mắn là mình không phải mang việc từ văn phòng về nhà.
Tuy nhiên, không phải lúc nào mọi việc cũng suôn sẻ. Cũng có những khoảng thời gian mình rơi vào trì trệ, quá tải và không muốn nhận các công việc freelance thêm nữa. Và mình nhận ra, nếu có cái gì đó phải thay đổi, thì chính là bản thân mình.
Học cách nói “không” nhiều hơn
Thật ra mình cũng là một người dễ dàng nói “có”. Với bản tính thích giúp đỡ và rất nhiệt tình, mình đã từng rất ưu tiên những nhu cầu và mong muốn của khách hàng, của sếp cao hơn nhu cầu của chính mình. Nếu có chút thời gian nào đó thừa thãi trong ngày, mình cũng sẽ bị kéo vào một công việc nào đó cùng người khác.
Đến một thời điểm công việc quá tải và khả năng kiểm soát của mình sắp vượt quá giới hạn, mình thấy mình bị đẩy vào “giữa”, buộc phải lựa chọn. Rõ ràng mình không thể vừa làm tròn công việc ở công ty, nỗ lực để thăng tiến, tăng lương… mà lại nhận thêm quá nhiều công việc freelance để rồi lúc nào cũng ở trong trạng thái “tranh thủ” và bỏ lỡ rất nhiều những điều quan trọng khác trong cuộc sống chỉ để làm việc.
Từ chối “không làm” chưa từng là một văn hoá làm việc mà mình theo đuổi, mình cứ nghĩ rằng muốn thành công và phát triển hơn, mình phải luôn sẵn sàng nói “có”. Mình nghĩ điều này đúng với những người trẻ tuổi, khi còn trẻ các bạn nên sẵn sàng làm mọi thứ và thậm chí làm nhiều hơn những gì mình được giao cho. Nhưng nói “có” và sẵn sàng “đi thêm một dặm” cũng cần phải có sự cân nhắc và tỉnh táo.
Nếu muốn dấn thân vào con đường làm việc tự do chuyên nghiệp, nếu mục tiêu lâu dài của bạn không phải là một công việc văn phòng 9-to-5 thì bạn phải lựa chọn để tập trung vào những gì mình thực sự muốn. Bạn sẽ phải nói “Không” với 1 trong 2 thứ.
Còn nếu muốn duy trì cả 2, bạn sẽ phải biết nói “không” với những thứ làm bạn mất tập trung, mất năng lượng. Bạn phải biết lượng sức mình và biết dừng lại để không bị quá tải, quá ôm đồm.
Nhưng sớm hay muộn, cũng sẽ tới thời điểm mà bạn phải chọn lựa 1 trong 2 thay vì song song cả 2. Tin mình đi!
Thiết lập lịch trình làm việc và sự ưu tiên
Điều tốt nhất mà mình có thể làm khi làm việc có lẽ là lên kế hoạch cho công việc của mình. Nó có thể đơn giản như thế này:
Tất nhiên kế hoạch không phải lúc nào cũng khả thi và mình có thể hoàn thành được nó trọn vẹn nhưng nó giúp mình cân bằng. Điều quan trọng là chúng ta phải tìm ra mình cần phải làm gì, mình có trách nhiệm gì và cam kết với nó.
Có một điều mình thực sự không thể ngờ, đó là khi mình tập trung vào công việc freelance, hiệu suất làm việc ở văn phòng của mình cũng tốt hơn. Tại sao ạ? Bởi vì mình biết mình phải tập trung hơn để hoàn thiện công việc văn phòng, làm xong ở văn phòng là xong không cần mang về nhà nữa. Thời gian ở nhà sẽ là thời gian mình làm công việc freelance, không thể để nó ảnh hưởng lẫn nhau.
Khi lập kế hoạch, mình thấy mình không bị mất thời gian đi lang thang, chỉ bám sát vào những gì cần phải làm mà thôi. Mình cũng vẫn sắp xếp được những ngày cuối tuần không làm việc (hoặc chỉ làm vào sáng sớm và tối muộn, ban ngày vẫn đi chơi cùng gia đình được), những kỳ nghỉ kéo dài khoảng 5-7 ngày (mà không phải vừa đi chơi vừa mang máy tính theo). Mình cũng chọn ra được những ngày nào mình sẽ dùng để lập kế hoạch, ngày nào để suy nghĩ về chiến lược, ngày nào để ngồi xem xét và tổng kết về thu nhập hay kết quả các công việc trước đó.
Có một câu nói mình vẫn thường nói với học viên của mình “Không lập kế hoạch là lập kế hoạch cho sự thất bại”.
Làm chủ tư duy
Hãy nhớ một điều: đây là công việc của bạn, là sự lựa chọn của bạn. Bạn biết mình có thể kiểm soát những gì và không thể kiểm soát là điều rất quan trọng. Bởi vì nó sẽ dẫn tới các quyết định và thay đổi mà bạn áp dụng cho công việc hoặc khách hàng của mình.
Có một thứ mình thấy cũng rất quan trọng để làm chủ những suy nghĩ và tư duy của mình là phân định một không gian làm việc vật lý phù hợp.
Chẳng hạn mình sẽ dùng laptop hoặc máy tính để bàn ở công ty để làm việc của công ty. Còn công việc ở nhà mình dùng máy tính để bàn ở nhà. Thậm chí mình dùng 2 cuốn sổ tay khác nhau cho 2 công việc. Hiếm khi mình làm công việc công ty ở nhà trừ khi đó là một việc bất ngờ, quá gấp gáp. Khi có thể phân chia như vậy, mình hình thành và phát triển thói quen tách biệt 2 công việc về mặt tinh thần. Nó chính là điều tạo ra sự khác biệt.
Khi làm song song cả công việc fulltime lẫn công việc freelance, điều quan trọng là bạn phải biết mình đang kiểm soát, có khả năng kiểm soát. Sở hữu cảm giác kiểm soát cần phải trở thành một thói quen để bạn nắm được các mục tiêu và quản lý được cuộc sống của mình. Khi bạn có được sự kiểm soát thật sự, đó chính là lúc bạn quản lý được bản thân bạn và bạn nên biết rằng: quản lý bản thân là một trong những phần khó nhất để trở thành một freelancer chuyên nghiệp/một doanh nhân thực sự.
Nhiều bạn cho rằng khi nào thu nhập từ công việc freelance của em cao bằng hoặc cao hơn thu nhập khi đi làm fulltime thì em sẽ nghỉ và chuyển đổi sang làm freelance toàn thời gian. Đó là một suy nghĩ rất sai lầm.
Kể cả dù bạn đã có những kinh nghiệm và khách hàng trước đó, không có ai có thể đảm bảo năm đầu tiên nghỉ việc và chuyển đổi sang freelance, bạn có thể sống tốt và ổn định. Sẽ luôn có sự bấp bênh, có những thay đổi không ngờ tới. Bạn cũng sẽ cần phải chuẩn bị nhiều thứ liên quan tới "business” của mình trước khi trở thành fulltime freelance thực sự.
Bởi vậy, điều quan trọng là Khi nào bạn có thể quản lý bản thân, làm chủ tư duy của mình, đó mới là lúc bạn đã sẵn sàng cho một sự chuyển đổi.
Bạn có đang gặp khó khăn hay có những kinh nghiệm nào trong quá trình chuyển đổi của mình không? Để lại chia sẻ cho mình biết nhé!
Bạn có muốn trở thành freelancer không?
Rất nhiều bạn có mong muốn theo đuổi công việc tự do (để có nhiều thời gian hơn cho gia đình, để được làm việc độc lập, để thử thách bản thân…) nhưng không biết chắc mình phải làm gì, nên làm gì, bắt đầu như thế nào.
Mình có 2 gợi ý: bạn có thể tìm mua và đọc cuốn Con đường trở thành Freelance Writer hoặc đăng ký học Freelance Business 1:1 cùng với mình.
Cảm ơn bạn đã đọc và luôn ủng hộ Linh :)