Trong một bài báo trên Entrepreneur, các chuyên gia nhận định xu hướng gia tăng của các solopreneur đang thay đổi bộ mặt của nền kinh tế. Số lượng solopreneur tăng gấp đôi trong 10 năm qua, chiếm gần 40% lực lượng lao động (riêng tại thị trường Mỹ). Công nghệ hiện đại cho phép dễ dàng khởi nghiệp với chi phí thấp. Các solopreneur thường sáng tạo và linh hoạt hơn doanh nghiệp truyền thống. Họ cũng có xu hướng làm việc hiệu quả hơn. Mặc dù vậy, họ cũng gặp không ít thách thức.
Nhân dịp mình nhận được thông báo cuốn sách “Kinh doanh chuyên môn của chính mình” trong dòng sách #solopreneur đã bán được 1000 cuốn chỉ sau 2 tuần ra mắt, mình muốn dành một bản tin để bạn hiểu thêm về xu hướng này và biết đâu, có thể giúp bạn nhận ra mình đã sẵn sàng với con đường solopreneur hay chưa!
Bắt đầu nhé!
Xu hướng solopreneur đang lên cao trên thế giới cho thấy sự thay đổi mạnh mẽ trong cách con người làm việc và kinh doanh. Theo các chuyên gia, xu hướng này sẽ còn tiếp tục tăng mạnh trong thập kỷ tới.
Có 2 lý do khiến solopreneur là xu hướng được quan tâm và có bước tăng trưởng nhảy vọt hiện tại và trong thời gian tới
Lý do dầu tiên khiến xu hướng solopreneur gia tăng mạnh mẽ trong thập kỷ qua là nhờ sự phát triển vượt bậc của công nghệ.
Theo thống kê của Hiệp hội Doanh nghiệp Nhỏ Hoa Kỳ, số lượng solopreneur tăng gấp đôi từ năm 2011 đến năm 2021, chiếm tới hơn 1/3 lực lượng lao động. Tại Việt Nam, không có hiệp hội nào thống kê con số này nhưng theo khảo sát của cá nhân mình năm 2022 thì 30% đã làm việc tự do và khoảng 60% đã/đang nghĩ tới việc chuyển đổi sang hình thức làm việc tự do (khảo sát thực hiện với hơn 500 bạn trong vòng kết nối của mình).
Sự thay đổi này tác động phần nhiều nhờ sự bùng nổ của Internet, các nền tảng thương mại và truyền thông xã hội giúp tiếp thị và bán hàng với chi phí thấp. Chẳng hạn, với chỉ vài trăm đô la đầu tư ban đầu, một solopreneur đã có thể mở một cửa hàng trực tuyến trên Shopify, quảng bá sản phẩm trên Facebook và bắt đầu kinh doanh.
Trong số các học viên khóa Solopreneur của mình, Lê Hiền là giáo viên dạy về SEL (giáo dục cảm xúc) trong gia đình và cả ứng dụng trong các lớp học. Với chi phí ban đầu tối thiểu, Hiền đã có thể tạo một website, fanpage, bản tin và group riêng để quảng bá dịch vụ và chia sẻ kiến thức hữu ích. Nếu làm tốt SEO, website của Hiền có thể xuất hiện trong “top” tìm kiếm trên Google và hút lượng khách tiềm năng lớn.
Hiền cũng có thể sử dụng các công cụ lập lịch trực tuyến, quản lý công việc một cách khoa học, tiết kiệm thời gian. Hiền có thể tuyển sinh các khóa học mới hàng tháng và dần cải thiện thu nhập từ việc tận dụng triệt để công nghệ. Đây là một ví dụ về cách công nghệ có thể giúp một solopreneur có thể dễ dàng khởi nghiệp, mở rộng kinh doanh và tăng thu nhập mà không cần nhiều vốn hay nguồn lực. Có thể nói, công nghệ là yếu tố then chốt giúp xu hướng solopreneur tăng mạnh trong thập kỷ qua và sẽ còn phát triển trong tương lai. Công nghệ còn tiếp tục phát triển và thay đổi, solopreneur sẽ tiếp tục tăng trưởng và lan rộng mạnh mẽ (mình tin vậy).
Mô hình solopreneur mang đến quyền tự chủ và tiềm năng thu nhập cao nhất, nhưng đổi lại đòi hỏi phải chấp nhận rủi ro và áp lực công việc lớn. Trong khi đó, đi làm thuê ít rủi ro nhưng lại bị hạn chế về quyền tự quyết và thu nhập.
Các chuyên gia dự đoán xu hướng solopreneur sẽ còn tăng mạnh bởi nó đáp ứng mong muốn được tự chủ, chủ động trong công việc của nhiều người. Đặc biệt là thế hệ trẻ, họ sẵn sàng chấp nhận rủi ro để đổi lấy cơ hội kiểm soát số phận của mình.
Lý do thứ hai, xu hướng này cũng cho thấy mong muốn được tự chủ, linh hoạt trong công việc của nhiều lao động.
Theo khảo sát của Robert Half, 65% lao động Mỹ cho biết họ sẵn sàng bỏ việc để tự kinh doanh nếu có cơ hội (tỉ lệ gần tương đồng với khảo sát của cá nhân Linh đã nhắc tới ở trên). Nhiều người nhận ra tiềm năng thu nhập cao hơn khi làm chủ - theo PayScale, thu nhập trung bình của một solopreneur là 68.000 USD/năm, cao hơn mức lương trung bình của lao động làm thuê. Chuyên gia kinh tế Bill Kampbell nhận định: "Xu hướng solopreneur sẽ còn tiếp tục mạnh mẽ bởi nó mang lại quyền tự chủ và cơ hội thành công về tài chính mà ít mô hình kinh doanh nào có thể so sánh được".
Cá nhân mình, nếu vẫn đi làm thuê, mức lương cao nhất mình có thể có được tại thời điểm này cũng chỉ có thể là khoảng $70,000/năm (sau 10 năm phấn đấu ở thị trường Nauy). Nhưng khi tách ra làm solo, trong vòng 4 năm, cứ một năm mình đã “gấp đôi” thu nhập và tăng trưởng ngoạn mục từ $35,000/năm lên khoảng $150,000.
Sự dịch chuyển và nhu cầu này với mình, là tất yếu.
Ngày càng nhiều người lao động muốn thoát khỏi sự giới hạn 9-5, làm việc cứng nhắc theo giờ giấc. Họ muốn có quyền tự quyết định thời gian, địa điểm làm việc phù hợp với điều kiện bản thân.
Nhiều người cảm thấy bế tắc với các công ty truyền thống, thiếu cơ hội thăng tiến. Họ muốn tự khởi nghiệp để có cơ hội phát triển bản thân tối đa.
Xu hướng từ bỏ công việc ổn định để theo đuổi đam mê cá nhân ngày càng phổ biến. Làm solopreneur cho phép họ có cuộc sống làm việc theo sở thích.
Nhiều người trẻ coi trọng trải nghiệm và ý nghĩa cuộc sống hơn thu nhập ổn định. Họ sẵn sàng chấp nhận rủi ro để có cuộc sống đúng với giá trị của bản thân.
Nhìn chung thì, xu hướng solopreneur phản ánh sự thay đổi về tư duy của người lao động. “Sự ổn định” đã không còn mang lại cảm giác “ổn định” hay là yếu tố quan trọng nhất nữa. Quyền tự quyết, sự tự lập, tự chủ mới là điều quan trọng hơn trong thế giới ngày nay. Và nó chính là động lực thúc đẩy xu hướng trở thành solopreneur.
Tất nhiên, “solo” không phải con đường hoa hồng, cũng không phù hợp cho tất cả
Nghiên cứu của Đại học Bingham ước tính 20% solopreneur bỏ cuộc trong năm đầu tiên, trong đó nguyên nhân chủ yếu là do thiếu kỹ năng quản lý và khó khăn khi phải làm mọi thứ một mình.
Một trong những thách thức lớn nhất của solopreneur là phải đảm nhiệm quá nhiều vai trò công việc cùng một lúc. Họ vừa phải lo kinh doanh, bán hàng; vừa phải sản xuất, cung cấp sản phẩm dịch vụ; lại phải tự lo toàn bộ các công việc văn phòng, kế toán, hành chính. Điều này đòi hỏi solopreneur phải có kỹ năng quản lý thời gian, đa nhiệm cực kỳ tốt. Nếu không, họ sẽ mau chóng bị quá tải và căng thẳng.
Với trải nghiệm của mình, để chuẩn bị tốt nhất, solopreneur ngoài một khoản tiết kiệm để đủ sống trong vòng tối thiểu 6 tháng, sẽ cần:
Trau dồi kỹ năng quản lý thời gian, ưu tiên công việc hiệu quả. Sử dụng các phần mềm, ứng dụng quản lý công việc để lên lịch và theo dõi tiến độ.
Học cách phân bổ công việc hợp lý, tập trung vào những việc quan trọng và phù hợp với khả năng của mình, đầu tư thuê ngoài (outsource) các công việc khác.
Dành thời gian rèn luyện sức khỏe, tái tạo năng lượng để tránh căng thẳng và kiệt sức. Cân bằng giữa công việc và cuộc sống, giải trí lành mạnh.
Duy trì mối quan hệ với đồng nghiệp, cộng đồng để học hỏi kinh nghiệm và nhận được sự động viên tinh thần.
Nếu chuẩn bị tốt các kỹ năng quan trọng này, solopreneur sẽ vượt qua được giai đoạn khó khăn ban đầu và thành công hơn trên hành trình chinh phục đam mê của mình.
Gần đây, mình quan sát và nhận thấy thêm một xu hướng dịch chuyển khá thú vị, đó là các CEO đang làm thuê hoặc từng làm co-founder trong dự án chuyển sang trở thành solopreneur.
Theo thống kê của Hiệp hội Quản lý Hoa Kỳ, số lượng CEO trên toàn cầu (khảo sát dựa trên 2000 CEO) từ bỏ công việc ổn định để khởi nghiệp riêng đã tăng gấp đôi trong 5 năm qua. Nguyên nhân chính bởi họ muốn tự chủ và có quyền quyết định cao hơn đối với sự nghiệp của mình. Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ cũng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc khởi nghiệp với chi phí thấp. Nhiều CEO nhận thấy cơ hội vàng để thực hiện ý tưởng kinh doanh độc lập của riêng mình thay vì bị giới hạn bởi công ty.
Xu hướng này phản ánh sự thay đổi về tâm lý của các CEO hiện đại. Họ không còn coi trọng sự an toàn của công việc ổn định như trước nữa mà sẵn sàng chấp nhận rủi ro để thực hiện đam mê và khát vọng cá nhân.
Tuy nhiên, khi một CEO đang làm thuê chuyển sang trở thành solopreneur, sẽ có những thay đổi và thách thức đáng kể sau đây:
Từ làm việc trong một tổ chức lớn, có nhiều nhân viên giúp đỡ, CEO giờ phải tự mình đảm nhận mọi khâu công việc khi trở thành solopreneur. Điều này đòi hỏi CEO phải có kỹ năng quản lý thời gian, đa nhiệm hiệu quả hơn.
CEO sẽ mất đi sự hỗ trợ về nhân lực, tài chính từ công ty cũ. Thay vào đó, họ phải tự lo liệu mọi chi phí, đầu tư cho công việc kinh doanh của mình. Điều này sẽ là thách thức lớn về mặt tài chính.
Làm solopreneur, CEO sẽ phải trực tiếp đối mặt với khách hàng, đối tác. Không còn đội ngũ bán hàng, marketing hỗ trợ. Đây cũng là thử thách lớn về năng lực bán hàng và xây dựng quan hệ của CEO.
Tuy nhiên, CEO cũng sẽ được tự do, linh hoạt trong quyết định và thực thi ý tưởng của mình nhiều hơn, không bị ràng buộc về công ty. Điều này có thể giúp CEO phát huy hết năng lực sáng tạo và khả năng lãnh đạo của bản thân.
Nhìn chung, sự chuyển đổi sang solopreneur sẽ mang đến nhiều thách thức nhưng cũng có những cơ hội phát triển mới mẻ cho một CEO tài năng. Điều quan trọng là họ cần chuẩn bị kỹ càng để thích nghi với những thay đổi lớn này. Một trong những sự chuẩn bị quan trọng, đó là xây dựng một bản sắc và sự uy tín cá nhân độc đáo trong lĩnh vực chuyên môn của mình.
Với sự dũng cảm và nhiệt huyết không ngừng, các solopreneur đang ngày một mở rộng chân trời, khám phá những cơ hội vô hạn cho những ai dám nghĩ lớn và dám thực hiện ước mơ.
Họ chính là tấm gương cho thấy con người hoàn toàn có thể vượt qua giới hạn của bản thân để chinh phục những điều tưởng chừng bất khả thi. Và điều đó, sẽ tiếp tục lan tỏa, truyền cảm hứng cho càng nhiều người cùng bước ra khỏi vùng an toàn - hướng tới những chân trời mới!