Khi danh tính bị lung lay, hãy “trở về nhà” và sáng tạo
Về định vị bản thân, AI và tìm lại điểm tựa vững chãi cho năm mới
Chào bạn,
Những ngày cuối cùng của năm âm lịch đang dần trôi qua. Đây thường là lúc chúng ta bận rộn nhất với việc tổng kết, dọn dẹp và chuẩn bị. Nhưng đây cũng là lúc những câu hỏi lớn thường bất chợt ùa về, len lỏi giữa những khoảng lặng hiếm hoi.
Làm mẹ, hay bắt đầu một sự nghiệp solo, hay rời bỏ một công việc đã gắn bó cả thập kỷ... những khoảnh khắc đó không chỉ đơn thuần là sự thay đổi trạng thái. Nó là những cú hích làm nứt vỡ danh tính (identity) của chúng ta.
Nó buộc chúng ta phải đối diện với câu hỏi trần trụi nhất: “Nếu không còn là Giám đốc Marketing, không còn là Founder, không còn là ‘người kiếm ra tiền’... thì mình là ai?”
Năm qua, có thể bạn đã trải qua những cú hích như thế. Một dự án thất bại. Một sự thay đổi trong gia đình. Hay đơn giản là cảm giác chông chênh trước sự trỗi dậy mạnh mẽ của AI và công nghệ.
Nếu bạn đang cảm thấy danh tính của mình bị lung lay, thì bản tin cuối cùng của năm này là dành cho bạn.
Khi những cái “nhãn” cũ không còn bám dính
Chúng ta đang sống trong một thời đại thay đổi chưa từng có. Công việc trí óc bị AI thay đổi, lao động chân tay bị robot thay thế. Những thước đo giá trị cũ như chức danh, năng suất, sự bận rộn… đang dần trở nên mong manh.
Mình nhận thấy rất nhiều bạn lo lắng: “Liệu mình có bị thay thế không?”.
Câu trả lời của mình là: Nếu bạn chỉ định nghĩa mình bằng những đầu việc (tasks), bạn sẽ bị thay thế. Nhưng nếu bạn định nghĩa mình bằng Nhân tính, bạn là duy nhất.
AI có thể viết nhanh hơn bạn, vẽ đẹp hơn bạn, lên kế hoạch chi tiết hơn bạn. Nhưng AI không thể “rung động” trước một buổi sớm mai. AI không có “nỗi đau” để thấu cảm với khách hàng đang bế tắc. AI không có “câu chuyện cuộc đời” để kết nối linh hồn với linh hồn.
Trong năm mới này, lợi thế cạnh tranh lớn nhất của bạn không phải là tốc độ hay năng suất. Đó là sự không hoàn hảo, những vết sẹo và cả những rung cảm rất “người” mà bạn đặt vào công việc. Đó là thứ duy nhất không thuật toán nào sao chép được.
Sự khôn ngoan của việc “trở về nhà”
“Về nhà” ở đây không chỉ là về quê ăn Tết. Đó là hành trình trở về với bản thể gốc rễ của mình.
Hãy quan sát một đứa trẻ. Con mình có thể say sưa hàng giờ với việc nghịch đất, quan sát một chú kiến, hay vẽ những hình thù nguệch ngoạc. Chúng không làm thế để được khen ngợi, để đạt KPI hay để xây dựng thương hiệu cá nhân.
Chúng làm vì chúng ĐANG LÀ. Chúng hiện diện trọn vẹn. Chúng sáng tạo vì niềm vui thuần khiết.
Đó là trạng thái mà chúng ta cần tìm lại. Đừng chờ đợi một chức danh mới để cảm thấy mình có giá trị. Hãy bắt đầu một “Dự án tâm hồn”.
Một dự án xuất phát từ sự tò mò, từ lòng trắc ẩn, từ những sở thích mà bạn đã bỏ quên. Hãy viết, hãy vẽ, hãy xây dựng cộng đồng, hãy chia sẻ những điều nhỏ bé. Không phải để “làm content”, mà để biểu đạt sự sống bên trong bạn.
Góc nhìn lại: 3 Câu hỏi cho Danh tính mới
Trước khi giao thừa điểm, thay vì liệt kê những gì bạn đã làm được (Achievements), hãy thử ngồi xuống, dành một khoảng lặng và viết ra câu trả lời cho việc bạn đã trở thành (Becoming):
Phần nào trong con người cũ của mình đã “chết đi” trong năm qua? (Đó có thể là sự rụt rè, nhu cầu làm hài lòng người khác, hay ảo tưởng về sự an toàn).
Nếu không dùng chức danh công việc để giới thiệu bản thân, bạn sẽ mô tả mình là ai trong 3 từ?
Trong những khoảnh khắc khó khăn nhất của năm qua, điều gì ở bên trong (chứ không phải bên ngoài) đã giữ bạn đứng vững?
Hãy viết câu trả lời vào cuốn sổ tay, không phải để đăng lên Facebook, mà để đối thoại với chính mình.
