Freelancer: Càng nói "không" lại càng kiếm được nhiều hơn

Bản tin số #2272: Nghịch lý khi càng tăng giá, khách hàng lại sẵn sàng chấp nhận mức giá cao hơn.

Nhân dịp cuốn sách Con đường trở thành Freelance Writer của mình tái bản lần 4, bản tin hôm nay mình sẽ dành “đất” để chia sẻ một chút những kinh nghiệm trên hành trình freelance từ 4 năm trước.

Bạn đã làm freelancer được bao nhiêu lâu rồi?

Và đã bao giờ bạn rơi vào trạng thái hoặc suy nghĩ như nội dung lá thư này?

Gửi anh/chị,

Em đã xem xét kỹ về dự án và cảm thấy mình không thể làm việc được trong dự án này. Em muốn dành thời gian cho các dự án của riêng mình. Không phải dự án của anh/chị không thú vị mà em biết tập trung vào việc kinh doanh của mình sẽ khiến em hạnh phúc hơn về lâu dài. Vì vậy, em sẽ không nhận thêm bất kỳ khách hàng mới nào. Em có thể giới thiệu cho anh/chị một người phù hợp khác, nếu anh/chị cần.

Chúc anh/chị những điều tốt đẹp nhất,

-Ký tên: Một freelancer can đảm!

Đó là khi một freelancer bỏ qua lợi ích trước mắt để lựa chọn lợi ích dài lâu. Và mình thực sự đã trải qua tình huống này chỉ ngay sau 2 năm đầu tiên làm full-time freelancer (cuối 2020).

Với những ai còn “sống sót” sau 2 năm làm freelancer, mình tin họ đã vượt qua được những thách thức khó khăn đầu tiên. Họ cũng đã vượt qua được lớp “filter” đầu tiên để trở nên cứng cáp và bắt đầu có khách hàng mới tìm đến một cách tự nhiên. Họ cũng có thể không còn bị kiệt sức và đã tạm kiếm đủ tiền để sống, để tiếp tục làm tự do thay vì quay trở lại công việc văn phòng.

Nhưng quan trọng, đó cũng là thời điểm đánh dấu một sự thay đổi về mặt tư duy: bắt đầu biết từ chối những công việc mới.

Tiêu đề của bản tin hôm nay là “Freelancer càng nói không thì càng kiếm được nhiều tiền hơn”. Dường như có điều gì đó phi logic ở đây nhưng sự thật là: tới thời điểm 2 năm làm freelancer, bạn có thể được giới thiệu dự án mới nhưng bạn sẽ không còn thực sự quan tâm và khao khát nữa. Bạn có xu hướng muốn tăng giá (để khách hàng từ chối). Nhưng oái oăm là khách hàng lại chấp nhận. Bạn bất ngờ tự hỏi “Tại sao khách có thể đồng ý mức giá đó”. Và đó là tình huống mà rất nhiều freelancer tình cờ “va” vào một thế giới tuyệt vời với mức giá cao. Nghe có vẻ không thể tin, nhưng thực sự là khi bạn càng muốn có ít khách hàng mới, bạn lại càng hấp dẫn và được trả cao hơn.

Chúng ta sẽ biết cách nói KHÔNG khi: có sự ỔN ĐỊNH VỀ TÀI CHÍNH với các dự án đang có, KHÔNG HỨNG THÚ với dự án mới và DŨNG CẢM. Nói thẳng ra thì biết nói Không khi chúng ta bớt THAM đi một chút.

Nói KHÔNG = ổn định tài chính x không hứng thú x dũng cảm

Đó là khi ta càng ít quan tâm, thì lại càng được trả nhiều tiền. Là khi ta càng đưa ra giá cao, thì lại càng có khách hàng chấp nhận mức giá cao hơn.

Lộ trình để tăng giá của một freelancer thường sẽ như thế nào?

Theo kinh nghiệm của mình thì nó sẽ là:

1. Bắt đầu hành nghề

2. Tăng giá

3. Làm việc chuyên sâu hơn trong một ngách/nhóm khách hàng cụ thể

4. Tăng giá

5. Bắt đầu từ chối các dự án trả phí theo giờ, thay vào đó là tính phí theo dự án

6. Chịu trách nhiệm từ đầu đến cuối trong quy trình (ví dụ như triển khai nội dung đa kênh thay vì chỉ viết một vài bài viết hoặc triển khai cả một chương trình huấn luyện dài hơi với mục tiêu lớn thay vì các phiên coach nhỏ lẻ) và bắt đầu vai trò tư vấn/cố vấn

7. Thuê nhân sự hỗ trợ hoặc trợ lý

8. Có chuyên môn “cao cấp” hơn và tăng giá

9. Hệ thống hoá các quy trình, đưa ra các xu hướng

10. Tăng giá

11. Trở thành chuyên gia trong thị trường, tập trung vào tiếp thị bản thân

Vậy khi nào thì nên nói “không”?

Với những freelancer mới, việc chấp nhận dự án mới là điều khiến chúng ta an tâm hơn do tính thay đổi và thiếu nhất quán vốn có của công việc tự do. Nhưng chọn nói Có cũng tích luỹ nhiều lo lắng bởi đó là khi chúng ta chấp nhận áp lực mới trong nhận thức và không gian tinh thần của mình. Là nhiều việc hơn, nhiều email hơn, nhiều tài liệu hơn, nhiều mối quan hệ hơn. Và bạn sẽ sớm nhận ra, ở một số thời điểm, chi phí tinh thần cho việc chấp nhận khách hàng mới còn lớn hơn lợi ích về mặt tài chính. Bạn tưởng bạn lãi, mà hoá ra là lỗ nhiều hơn.

Nói Không là cách chúng ta định vị bản thân. Là cách nhân đôi những gì mình muốn. Bởi vậy, nếu bạn còn muốn theo đuổi sự nghiệp tự do, hay sau này là solopreneur, biết nói Không cần trở thành yêu cầu bắt buộc.

Nói “không” nhưng vẫn hưởng lợi cho danh tiếng của mình

Khi đã đạt tới ngưỡng nói “không”, bạn vẫn có thể từ chối mà vẫn tạo ra danh tiếng tốt cho mình, chẳng hạn như:

• Giới thiệu cơ hội đó cho mạng lưới những người làm việc tự do khác

• Thuê ngoài và uỷ thác công việc cho nhân sự thuê ngoài đó (giống như việc trở thành đại lý vậy)

• Sản phẩm hoá dịch vụ hoặc chỉ lựa chọn tư vấn thay vì cả triển khai, thực thi

• Giới thiệu cho khách hàng các khoá học để họ có thể tự thực hiện các mục tiêu của họ

Mình tin, với nhiều freelancer, đây có thể là lời cảnh tỉnh. Đừng mù quáng chấp nhận những công việc mới, mà hãy xem xét những nguồn doanh thu mới.

Hãy nhớ bạn đang làm một người làm việc tự do, hãy cẩn trọng và nuôi dưỡng quyền tự do của mình.

Đừng tự do chọn khách hàng rồi biến mình trở thành nô lệ sau đó.