Một thứ khiến cho việc duy trì thói quen trở nên thất bại

Chắc chắn ai cũng đều từng mắc phải!

Ai mà theo dõi mình lâu thì chắc đều biết mình đã có nhiều năm dạy viết.

Số lượng học viên tính tới thời điểm này là khoảng 11,000 người. Chắc cũng đủ để mình thấy rằng, dù với bất kỳ lý do gì khi tìm tới viết (viết cho bản thân hay viết thuê, viết sáng tác hay viết thương mại, viết để tự phát triển hay viết để kinh doanh) thì thứ khiến họ từ bỏ nhiều nhất không phải là không biết viết thế nào. Mà GIỮ KỶ LUẬT với việc viết. (Và dù bạn có làm các định dạng nội dung khác, viết vẫn là kỹ thuật cơ bản bạn cần làm chủ).

Khi hướng dẫn về busines cho các chuyên gia kinh doanh độc lập, mình luôn nói về việc trong thời đại này nếu muốn tự kinh doanh chuyên môn, thì ngoài networking đã có sẵn, mọi người không thể không bước ra và chia sẻ về những gì mình đang làm. Đã qua lâu rồi cái thời chỉ cặm cụi làm tốt việc của mình là người khác sẽ biết mà tìm tới. Rất nhiều những bạn vừa mới đây tham gia Challenge viết 21 ngày về 1 từ khóa liên quan tới business đã chia sẻ các bạn:

• có khách hàng mua sản phẩm

• có khách hàng hỏi dịch vụ dù chưa chủ động bán gì

• dễ dàng deal với khách hàng hơn

• tăng organic follower

• có cơ hội hiểu thêm về khách hàng nhờ việc bình luận qua lại

• có những cơ hội không ngờ tới như nhận được học bổng, nhận được lời mời hợp tác

• …

Nhưng, khi làm thử thách này, Linh có quan sát và thấy như thế này. Đã có hơn 200 người tự nguyện tham gia thử thách ở thời điểm bắt đầu, nhưng chỉ có khoảng 10% thực sự hoàn thành đúng và đủ trọn vẹn thử thách chia sẻ trong 21 ngày. Số còn lại đã dừng và bỏ ngang. Và kể cả nhóm 10% đã hoàn thành, cũng không chắc là sau ngày thứ 21 các bạn sẽ tiếp tục duy trì thói quen viết.

Thách thức trong việc duy trì thói quen

Có một sự thật là Không chỉ viết, rất nhiều những thói quen khác mà nhiều người cố gắng cải thiện hoặc duy trì nhưng thất bại:

• chạy bộ/tập thể dục

• đọc nhiều hơn

• dậy sớm hơn

• bớt lướt điện thoại đi

Tất nhiên, chuyện thất bại này chẳng đau đớn lắm, vì nó có mang tới hậu quả nặng nề với chúng ta đâu. Ít nhất là ở thời điểm hiện tại và tương lai gần. Nó chỉ là, giúp cho cuộc sống của ta tốt hơn một chút nếu duy trì chúng. Còn không, thì có lẽ cũng chẳng sao.

Vậy thì lý do lớn nhất của việc một người thất bại trong việc duy trì một thói quen mới là gì?

Dù là trước đó đã duy trì nhất quán trong một thời gian dài, rồi bỏ.

Dù tưởng mình đã thành thạo trong kỹ năng, biết kiểm soát, có ý chí nhưng rồi lại thoái lui khốn khổ trở về với cái máng lợn.

…

Lý do đơn giản lắm: VÌ NÓ CHẲNG CÓ GÌ THÚ VỊ CẢ.

Nghe hơi ngốc nghếch nhưng đã có một nghiên cứu khá thú vị về sự kiệt sức khi thực hiện một công việc không thú vị được các nhà nghiên cứu thực hiện cách đây 10 năm.

Tóm tắt thì nghiên cứu này thực hiện với các sinh viên chưa tốt nghiệp. Nhiệm vụ của họ là phải hoàn thành các câu đố chữ. Những sinh viên thích chơi trò đố chữ đã hoàn thành nhiệm vụ này tốt và nhanh nhất. Trong lúc giải đố, họ còn được cầm một dụng cụ lò xo và dùng tay để bóp. Và kết quả cho thấy những sinh viên thích hoàn thành các câu đó ít mệt mỏi hơn khi vừa phải giải đố vừa phải siết chặt tay trong thời gian dài.

Và cũng nhiều thí nghiệm khác cũng cho thấy, khi một cá nhân trải nghiệm một hoạt động thú vị, nó không chỉ cải thiện hiệu suất, mà còn tạo ra trải nghiệm tràn đầy năng lượng, cho phép mọi người kiên trì hơn rất nhiều khi mà chính việc kiên trì có thể khiến họ kiệt sức (nếu kiên trì với 1 việc họ không thấy thú vị).

Đơn giản là thế này.

Nếu bạn thích làm điều gì đó, tự nhiên bạn sẽ có nhiều khả năng làm điều đó hơn.

Nếu bạn thích một ai đó, tự nhiên bạn sẽ có nhiều điều muốn làm cho họ.

Nhưng nếu bạn đang cố gắng TẠO THÓI QUEN MỚI - như viết - một thứ mà không tự nhiên bạn thích, thì sao để bạn có thể viết mỗi ngày?

Thật khó để ta tự thuyết phục mình rằng mình phải thích nó hơn, đúng không ạ?

Cũng không thể bền vững nếu ta dựa vào phần thưởng hay hình phạt, hay khiến bản thân phải đau đớn để rèn một thói quen. Đó là sai lầm.

Trước đây mình có một niềm tin giới hạn là No Pain No Gain, không nằm gai nếm mật thì không trưởng thành hay chiến thắng được. Chỉ cần có Ý CHÍ là có thể thành công. Nếu bạn cũng đang nghĩ thế, thì hãy quay đầu đi, vẫn còn kịp.

Bởi vì khi bạn phụ thuộc quá nhiều vào ý chí và đánh giá quá cao khả năng tự kiểm soát của mình, thì đó là lúc bạn dễ bị thất bại nhất.

Mô hình thất bại đó đúng với những hành vi thất bại mà mình đã từng trải nghiệm trước đây: khi muốn tập thể dục, khi muốn dậy sớm, khi muốn cắt bớt thời gian dùng điện thoại. Mình cố gắng dậy sớm mặc dù trước mình ghét nó và thường chỉ làm việc năng suất nhất khi về đêm. Cho tới khi mình dậy sớm nhưng hoàn toàn là bởi ý chí “Tôi phải cố gắng dậy sớm bằng mọi giá”, đó chính là khi mình thất bại, mình miễn cưỡng và luôn muốn nằm thêm một chút thay vì dậy với cảm giác hoàn toàn tỉnh táo.

• Nếu dậy sớm là điều bạn thích và mong chờ, bạn sẽ thấy mình không phải cố để làm điều đó.

• Nếu ăn uống lành mạnh là điều mình thích và cảm thấy hứng thú với nó, bạn sẽ thấy mình ăn ngon miệng và dễ dàng.

Ngẫm lại, thì tất cả những thói quen thất bại của mình, đều là những thứ mình không thực sự thích. Mình cố làm nó, cố kiểm soát và cảm thấy ổn sau đó nhưng tại thời điểm bắt đầu, nó thực sự khá đau đớn. Giống như viết, bạn cố phải làm nó chứ bạn không thích nó, thì những ngày đầu tiên chia sẻ sẽ càng khó khăn hơn. Ngay cả khi bạn đã ép bản thân làm được trong 21 hay thậm chí 210 ngày nhưng bạn vẫn không thấy nó thú vị và cần thiết với mình, thì bạn có thể cũng sớm từ bỏ nó mà thôi.

Đây là ma trận mình có ý tưởng và phát triển từ một bạn blogger có tên là Steve Pavlina. Nhìn vào ma trận này, mọi người sẽ thấy là, khi mình rèn thói quen dậy sớm, ngày nào mình cũng làm nó nhưng mình không thích nó, thì mình sẽ rất khó để duy trì bền bỉ. Mình mắc kẹt ở góc phần tư phía trên bên trái. Nhưng nếu mình tìm ra cách để làm nó thú vị, mình có thể chuyển dần sang điểm ngọt ngào hơn là góc phần tư phía trên bên phải, khi hành vi dễ dàng để duy trì.

Có sức mạnh ý chí, có phần thưởng, có hình phạt và ham muốn ban đầu là chưa đủ. Bởi nếu bạn không tìm thấy gì thú vị và nuôi dưỡng sự thú vị với việc mình làm, bạn sẽ dần cạn kiệt năng lượng, năng lực của mình và rồi bạn sẽ bỏ cuộc.

Vậy thì làm sao để chúng ta làm mọi thứ trở nên thú vị hơn?

Chắc bài viết này không trả lời được đầy đủ cho bạn đâu. Nên mình sẽ không hứa là có một giải pháp ở đây. Nhưng có một ý tưởng này mình thấy nó rất hay ho mà sẽ muốn chia sẻ cùng với các bạn.

1. Nguyên tắc Hành động thú vị tối thiểu

Đó là khi bắt đầu thói quen mới, hãy bắt đầu với những hành động đơn giản nhất có thể.

Hành động thú vị tối thiểu, tiếng anh là Minimum Exiciting Action. Một nguyên tắc có thể giúp bạn tìm kiếm đc niềm vui trong việc mình làm mà đã được thử nghiệm và chứng minh.

Nói một cách dễ hiểu, thì hãy khiến việc đó dễ dàng tới mức bạn KHÔNG THỂ NÓI KHÔNG.

Phần lớn nỗi đau và sự vật vã trì hoãn mà chúng ta trải qua khi cố gắng gắn bó với những thói quen mới đến từ những kỳ vọng tự đặt ra với chính mình. Chúng ta tự nhủ Mình phải đến phòng tập mỗi ngày nếu không mình sẽ thất bại. Mình phải viết mỗi ngày những bài thật chất lượng thì người ta mới đọc. Nếu mình ăn bậy một hôm, toàn bộ kế hoạch tập luyện hay giảm cân của mình sẽ đổ bể. Nếu mình dừng 1 ngày không viết thì mình là đồ lười biếng, thất bại.

Nhưng đời vẫn đẹp kể cả khi bạn không viết một ngày, ăn bậy một hôm, nghỉ tập một buổi, bỏ đọc sách một tuần. Bằng cách tập trung vào những hành động đơn giản nhất, chúng ta đảm bảo thành công dễ dàng hơn và gíup việc xây dựng những thói quen tốt theo thời gian trở nên dễ dàng hơn.

• Cố gắng ăn uống lành mạnh? Hãy bắt đầu bằng cách ăn một miếng rau spinach. Chỉ một thôi. Làm điều đó mỗi tuần, cho tới khi bạn cảm thấy sẵn sàng để ăn thêm một miếng rau spinach khác.

• Cố gắng để dậy sớm hơn? Hãy bắt đầu bằng cách ngủ sớm hơn 10 phút và dậy sớm hơn 10 phút. 10 phút thôi. Làm điều đó mỗi ngày cho tới khi bạn cảm thấy sẵn sàng để dậy sớm thêm 20 phút rồi 30 phút.

• Cố gắng để viết tốt hơn? Hãy bắt đầu bằng cách viết những 2-3 câu mỗi ngày. 2-3 câu thôi, chưa tới 100 chữ. Làm điều đó mỗi ngày cho tới khi bạn cảm thấy 100 chữ là không đủ.

Cơ thể và tâm trí của bạn có thời gian để điều chỉnh, và sẽ dễ dàng hơn nhiều để học cách tận hưởng những thói quen mới của bạn thay vì ép bản thân vào một thứ mà bạn không thể tận hưởng.

2. Tạo môi trường động lực mạnh mẽ

Và không chỉ bổ nhỏ hành động ra, còn có 1 thứ nữa khiến cho việc thực hành thói quen của chúng ta trở nên thú vị hơn rất nhiều.

Mình đã thử làm nó trong Solo Retreat, trong các thử thách viết lách với 50,000 con người, trong các thử thách về kinh doanh, về tiếp thị, về xây dựng sự ảnh hưởng trong các cộng đồng kinh doanh chuyên môn hay làm việc độc lập mà mình sáng lập. Mình cũng đã đưa nó vào gần đây nhất là trong Content Camp, và sắp tới đây là Product Camp.

Mình tận dụng các hiệu ứng lan tỏa xã hội, khi một người tham gia và thể hiện sự hứng thú thì ng khác cũng dễ bị lôi cuốn và tham gia theo. Mình cũng tận dụng lý thuyết về Động cơ từ bên ngoài, sự gắn kết xã hội, sự so sánh xã hội hay thuyết về Nhận thức tự hiệu quả, thuyết về sự ghi nhận và công nhận để tạo ra một môi trường động lực mạnh mẽ, nhiều hào hứng, thu hút sự tham gia và thúc đẩy mọi người hoàn thành.

Trong chương trình gần nhất là Content Camp hồi tháng 4 của mình và team, toàn bộ các camper trở về đã đều duy trì đều đặn việc viết hoặc sản xuất nội dung của họ và ngày càng cảm thấy nó thú vị hơn. Dù trước đó họ chưa bao giờ từng làm nội dung, thậm chí còn rất ít khi sử dụng mạng xã hội. Sự hào hứng thú vị và hừng hực khí thế sau một tuần đi camp và ăn ngủ cùng nội dung sẽ không thể đủ để giúp họ tự duy trì việc chia sẻ nội dung lâu hơn sau đó. Nhưng chính việc lôi họ đi tiếp, thách thức nhau, theo dõi nhau, cá cược với nhau đã khiến họ thấy việc làm nội dung trở nên thú vị hơn.

Các thách thức cũng được chia thành các chặng, với các mục tiêu khác nhau và đa dạng, kích thích hơn, khiến việc tham gia trở nên dễ dàng và thúc đẩy khao khát của mọi người nhiều hơn.

—

Việc duy trì một thói quen lành mạnh không phải là về ý chí hay sự tự kiểm soát. Thay vào đó, hãy tập trung vào việc làm cho thói quen trở nên thú vị và dễ dàng thực hiện. Bằng cách áp dụng nguyên tắc Hành động thú vị tối thiểu và tạo ra một môi trường hỗ trợ, bạn có thể tăng đáng kể khả năng duy trì thói quen lâu dài.

Hãy chia sẻ một điều quan trọng nhất mà bạn học được từ bài viết này trong phần bình luận nhé!