Làm việc trong ngành tiếp thị và kinh doanh đã 15 năm, mình không nhớ mình đã kể bao nhiêu câu chuyện cho các khách hàng và cả của bản thân. Chuyện dài có, ngắn có. Nhưng không hiểu sao các bạn tìm tới để học về viết, dù là từ cơ bản tới viết trong kinh doanh, lại loay hoay và thường nghĩ về các câu chuyện theo hướng rất phức tạp.
Mình có một quan điểm, hay gọi là triết lý cũng được: Mọi câu chuyện đều bắt nguồn từ sự biến đổi.
Nếu không có sự chuyển hoá/biến đổi (dù là theo chiều hướng tích cực hay tiêu cực), sẽ không có câu chuyện nào để kể hết.
Dường như mọi người quá máy móc khi nghĩ về kể chuyện là sẽ cần phải có tình tiết, phải có cao trào, phải thêu dệt tuyến nhân vật hay những cú “twist” bất ngờ. Đặc biệt là có quá nhiều người đi học kể chuyện kiểu “nửa mùa” và áp dụng một cách khiên cưỡng. Hoặc nghĩ kể chuyện là thứ gì đó quá to tát và câu chuyện của mình chẳng có gì hấp dẫn nên càng gặp khó khăn trong việc kể chuyện.
Thay đổi cách tiếp cận, nghĩ về câu chuyện là một sự biến đổi, thì ngay cả khi bạn kể câu chuyện trong 1-2 câu, đó cũng vẫn là “storytelling”.
Chẳng hạn:
Khi từ bỏ suy nghĩ mình chỉ có thể giảm cân nhờ nhịn ăn và tìm đọc những kiến thức về hormone, tôi nhận ra mình thuộc tạng người nào và hormone đã quyết định tới chế độ dinh dưỡng và nhu cầu hấp thụ năng lượng của tôi ra sao. Giảm 10kg trong vòng 6 tháng bằng việc hiểu về hormone không phải là quá nhanh, nhưng tôi đã chờ đợi 5 năm để làm được điều đó một cách đúng đắn khoẻ mạnh và tôi tự hào về điều đó.
Hành trình 5 năm làm solopreneur với nhiều thăng trầm và cán mốc thu nhập nửa triệu đô gói gọn trong một cuốn sách. Mua xong chưa chắc bạn kiếm tiền tỉ được ngay, nhưng bạn sẽ có tư duy để kiếm được (rất nhiều) tiền, có niềm tin để làm điều mình giỏi, sống được với nghề mình muốn và tận hưởng cuộc đời tron vẹn, ý nghĩa theo cách của bạn.
Nếu một câu chuyện bạn viết ra mà khi người ta bỏ tên bạn đi, không ai biết bạn là người đã viết, thì nó vẫn không phải là một câu chuyện tốt.
Kể chuyện trên social có một tính chất đặc biệt, đó là nó cần sự ngắn gọn, tập trung và thu hút sự chú ý (thay vì kể chuyện dài dòng mà rất nhiều người làm content đang dạy).
Nguyên tắc kể chuyện của mình trên social khá đơn giản, là sự kết hợp với kỹ năng copywriting và đi theo hành trình:
TRƯỚC ĐÂY - BÂY GIỜ - SỰ CHUYỂN ĐỔI - BÀI HỌC - HÀNH ĐỘNG
Đó cũng chính là 5 bước giúp bạn tạo ra một câu chuyện ngắn, đủ tạo ra sức hút trên social.
Hãy đi vào phân tích kỹ hơn cho từng bước nhé.
Bước 1. TRƯỚC ĐÂY: Giới thiệu về một trạng thái
Bạn đã ở đâu?
Bạn nghĩ như thế nào?
Những điều bạn đã từng lãng phí?
Ví dụ:
Cách đây 5 năm khi bắt đầu con đường solopreneur, mình đã nhận được rất nhiều những lời khuyên về chuyện phải xây dựng thương hiệu cá nhân, phải nổi tiếng, phải có kênh và nội dung “viral” thì mới có thể bán được dịch vụ. Trong khi mình là người có xu hướng hướng nội, ngại va chạm và ghét những nơi ồn ào khó kiểm soát như mạng xã hội.
Bước 2. BÂY GIỜ: Trang thái đối lập ở hiện tại
Đặt 2 ý tưởng đối lập cạnh nhau sẽ giúp bạn:
tạo ra sự căng thẳng
hình thành sự tò mò về mặt giải pháp và muốn đọc tiếp
Trong kỹ thuật kể các câu chuyện ngắn, đặt 2 trạng thái đối lập chính là một sự kết hợp tuyệt vời.
Ví dụ:
Mình của hiện tại, vẫn là người hướng nội và hàng ngày làm công việc chuyên môn, nhưng đã có khoảng 100,000 người theo dõi trên các kênh và sở hữu những cộng đồng chất lượng cao với nhiều tương tác sôi nổi.
Bước 3. SỰ CHUYỂN ĐỔI: Thu hẹp khoảng cách
Bạn đã mở ra một viễn cảnh mới đối lập, giờ là lúc đóng nó lại. Nói cho người đọc biết bạn đã đi từ “trước đây” tới “bây giờ” như thế nào.
Đâu là cây cầu giúp bạn thực hiện được sự chuyển đổi đó? Và lý tưởng nhất, cây cầu đó phải là góc nhìn độc đáo của bạn.
Ví dụ:
Mình nhận ra, thay vì nhắm tới thương hiệu cá nhân, hãy nghĩ về sự tuy tín cá nhân.
Bước 4. BÀI HỌC: Chia sẻ lý do tại sao
Những cây cầu nối đôi bờ vui, bao giờ cũng thế.
Ở phần này, bạn có thể trả lời những câu hỏi:
Những điều bạn đã mang theo?
Những điều bạn đã nhận ra?
Tại sao người đọc cần quan tâm tới trước, sau và sự chuyển đổi?
Người đọc nên làm gì với nó?
Có rất nhiều người khi viết câu chuyện đã bỏ qua bước này (và mình không hiểu tại sao). Bởi vì đây là bước khiến câu chuyện trở nên trọn vẹn. Nó cần một kết luận, cần một sự nhấn mạnh.
Ví dụ:
Uy tín cá nhân là điều đầu tiên và quan trọng nhất trong mọi khía cạnh của cuộc sống, đặc biệt là trong công việc, sự nghiệp. Một người có thương hiệu tốt, họ có thể được nhiều người follow, được rất nhiều ng yêu thích. nhưng chưa chắc điều đó đã mang tới sự kết nối thật sự sâu sắc và những lợi ích về vật chất hay các lựa chọn.
Không phải ai có thương hiệu cá nhân hay nổi tiếng đều có sự uy tín và có rất nhiều người cực kỳ uy tín trong lĩnh vực của họ nhưng gọi là lowkey. Họ có thể không xuất hiện nhiều nhưng network của họ cực tốt và cực kỳ được tin tường vào chuyên môn và công việc của họ.
Khi chúng ta có sự uy tín, chúng ta có nhiều lựa chọn hơn, nhiều quyền kiểm soát hơn, có sự nghiệp viên mãn hơn.
Bước 5. HÀNH ĐỘNG: Từ cảm hứng tới hành động
Mọi người có thể đã nhìn thấy chính họ trong câu chuyện bạn vừa kể. Vì vậy, khi bạn kết nối đúng các bước từ 1 đến 4, bạn có thể chạm được đúng tới mong muốn của họ.
Họ sẽ muốn tạo ra sự biến đổi cho chính họ và công việc của bạn lúc này là trình bày một hoặc những cách để họ có thể làm được điều đó.
Lưu ý là hãy nghĩ về kết quả mong muốn của bạn trước khi viết ra câu chuyện, như vậy bạn sẽ không kể lể dài dòng thừa thãi mà luôn kéo câu chuyện vào trọng tâm và đạt được mục đích của mình.
Lời kêu gọi hành động lúc này sẽ rất đa dạng, có thể là:
Mời họ đọc một bài viết sâu về chủ đề bạn đang nói tới
Mời họ trải nghiệm một sản phẩm dịch vụ
Bán cho họ một công cụ
v.v.
Ví dụ:
Sau khi kể câu chuyện về thương hiệu cá nhân như trên, mình mời người đọc đăng ký tham dự một khoá học có tên là “Authentic You”, một khoá học hướng dẫn về xây dựng uy tín và thương hiệu cá nhân dựa trên bản sắc cá nhân dành cho những ai đang tự vận hành business hoặc chủ doanh nghiệp quy mô nhỏ.
Cùng xem lại toàn bộ ví dụ này:
Cách đây 5 năm khi bắt đầu con đường solopreneur, mình đã nhận được rất nhiều những lời khuyên về chuyện phải xây dựng thương hiệu cá nhân, phải nổi tiếng, phải có kênh và nội dung “viral” thì mới có thể bán được dịch vụ. Trong khi mình là người có xu hướng hướng nội, ngại va chạm và ghét những nơi ồn ào khó kiểm soát như mạng xã hội.
Mình của hiện tại, vẫn là người hướng nội và hàng ngày làm công việc chuyên môn, nhưng đã có khoảng 100,000 người theo dõi trên các kênh và sở hữu những cộng đồng chất lượng cao với nhiều tương tác sôi nổi.
Mình nhận ra, thay vì nhắm tới thương hiệu cá nhân, hãy nghĩ về sự tuy tín cá nhân.
Uy tín cá nhân là điều đầu tiên và quan trọng nhất trong mọi khía cạnh của cuộc sống, đặc biệt là trong công việc, sự nghiệp. Một người có thương hiệu tốt, họ có thể được nhiều người follow, được rất nhiều ng yêu thích. nhưng chưa chắc điều đó đã mang tới sự kết nối thật sự sâu sắc và những lợi ích về vật chất hay các lựa chọn.
Không phải ai có thương hiệu cá nhân hay nổi tiếng đều có sự uy tín và có rất nhiều người cực kỳ uy tín trong lĩnh vực của họ nhưng gọi là lowkey. Họ có thể không xuất hiện nhiều nhưng network của họ cực tốt và cực kỳ được tin tường vào chuyên môn và công việc của họ.
Khi chúng ta có sự uy tín, chúng ta có nhiều lựa chọn hơn, nhiều quyền kiểm soát hơn, có sự nghiệp viên mãn hơn.
Đó cũng là những động lực khiến mình và cộng sự xây dựng một chương trình có tên “Authentic You”, không phải xây dựng thương hiệu đơn thuần mà là xây dựng sự uy tín cá nhân dựa trên chuyên môn và bản sắc của mỗi người, dành riêng cho các business owner.
Nếu bạn cũng đang loay hoay trong xây dựng thương hiệu cá nhân, chương trình chắc chắn sẽ giúp bạn tự tin và biết cách tận dụng hiệu quả sự uy tín và ảnh hưởng của cá nhân để tạo ra những tác động kinh doanh cụ thể cho doanh nghiệp mình.
Phiên tư vấn hoàn toàn miễn phí 1:1 luôn mở sẵn cho tới hết ngày….
Mời bạn đặt lịch tại đây!
Mình sẽ có một vài ví dụ cụ thể nữa phía dưới nhưng trước khi khép lại nội dung bản tin này, mình muốn bạn ghi nhớ:
sự kết hợp trước - sau cần tạo ra xung đột về mặt lợi ích
Sự chuyển đổi cần kích hoạt được tò mò, cảm giác ham muốn và ý định hành động
Bài học là để thể hiện sự tự tin, niềm tin và bản sắc của riêng bạn
Vậy thôi, bạn cứ kể chuyện tốt, những gì cần đến sẽ đến.
Hãy bình luận hoặc trao đổi với mình nếu có bất kỳ câu hỏi nào. Đừng quên là, nội dung này cũng sẽ được đưa vào chương trình Write Better, Sell More của mình nhé!
Còn đây là một vài ví dụ khác về cách kể chuyện ngắn trên social.
Ví dụ 1:
Trở thành solopreneur là trò chơi của sự kiên định.
5 năm trước mình đã gặp rất nhiều sai lầm khi bắt đầu dấn thân vào con đường này.
Giờ đây, những gì đã trải qua đã được đúc rút thành 20 bài học mà chắc chắn mình không bao giờ gặp lại thêm lần nữa.
Đây là 20 bài học giết chết sự nghiệp solo của bạn ngay khi còn trong trứng nước:
(Sau đó là chia sẻ link bài viết)
Ví dụ 2:
ChatGPT là sẽ đe doạ công việc của một người làm nội dung.
Đó là những gì mình đã nghĩ sau 2 tuần thử nghiệm công cụ này.
Nhưng thành thật, là bởi vì mình đã hỏi những câu hỏi quá chung chung và bình thường.
Khi thay đổi và mài sắc những câu hỏi, xoáy sâu hơn và chuyên môn cụ thể, mình phát hiện ra nó hữu ích và tuyệt vời cỡ nào.
ChatGPT không chỉ là trợ lý nội dung, còn giúp mình bán được những gói lên kế hoạch nội dung trị gía vài ngàn đô.
Bạn có muốn tìm hiểu cách sử dụng và tận dụng nó, trong vai trò một người sáng tạo nội dung?
(Sau đó chia sẻ ebook về 100 prompts dành cho ChatGPT liên quan tới Marketing & Content)
Bạn có muốn học sâu hơn về cách kể chuyện, nhớ đăng ký khoá học Write Better, Sell More. Hoặc là đặt lịch trò chuyện miễn phí 1:1 trong 30 phút với Linh tại đây nhé!
"Nếu một câu chuyện bạn viết ra mà khi người ta bỏ tên bạn đi, không ai biết bạn là người đã viết, thì nó vẫn không phải là một câu chuyện tốt." Không cần ghi nhớ nhiều công thức mà trước tiên chỉ cần nhớ và áp dụng câu này thôi cũng đã thấy thấm rồi. Cảm ơn chị nhiều ạ