Có một kiểu “im lặng” rất quen thuộc trong hành trình kinh doanh tri thức mà mình tin rằng, bất cứ ai làm solopreneur cũng từng ít nhất một lần nếm trải.
Bạn viết một bài tâm huyết. Bạn thiết kế một chương trình dạy học. Bạn ra mắt một sản phẩm (offer). Và rồi… không có gì xảy ra cả.
Không phản hồi. Không thông báo. Không một tín hiệu rõ ràng nào để biết mình đang đi đúng hay sai.
Trong cái hố sâu của sự im lặng đó, phản xạ bản năng của chúng ta thường là tự quay lại tấn công chính mình:
“Chắc là do mình chưa đủ giỏi.”
“Thị trường này bão hòa mất rồi.”
“Hay là mình đã chọn sai ngách?”
Nhưng hôm nay, mình muốn đưa ra một khả năng khác. Một góc nhìn ít được nhắc tới hơn, logic hơn và quan trọng nhất, nó ít gây tổn thương cho cái tôi của bạn hơn.
Đó là: Bạn chưa chạm tới ngưỡng kích hoạt (Activation Energy).
Activation Energy là gì?
Khái niệm Activation Energy (Năng lượng kích hoạt) được mượn từ lĩnh vực hóa sinh, nhưng nó lại đúng đến giật mình trong kinh doanh:
Muốn một phản ứng xảy ra, nó cần một mức năng lượng tối thiểu.
Nếu bạn cung cấp năng lượng nhưng chưa đủ mức tối thiểu đó, phản ứng sẽ không diễn ra. Không phải là phản ứng “hơi hơi” xảy ra, mà là hoàn toàn không có gì. Chỉ là sự im lặng.
Kinh doanh cũng hệt như vậy. Rất nhiều dự án, nội dung, hay lời chào hàng (offer) của bạn không hề thất bại. Chúng không sai. Chúng cũng không dở.
Đơn giản là chúng chưa từng được kích hoạt. Chúng “chết” trong trạng thái “chưa kịp sống”.
Làm sao biết bạn đang gặp vấn đề về Sản phẩm hay Năng lượng kích hoạt?
Có một phép thử đơn giản để phân biệt, nghe hơi phũ phàng nhưng rất thật để bạn tự “chẩn đoán” tình trạng của mình:
Nếu bạn tung ra và nhận về lời chê, phàn nàn, hoặc yêu cầu hoàn tiền => Vấn đề nằm ở Sản phẩm (Product). Bạn cần sửa nội dung/chất lượng.
Nếu bạn tung ra và nhận về sự im lặng tuyệt đối => Vấn đề nằm ở Năng lượng kích hoạt (Activation Energy). Bạn cần sửa chiến lược tiếp cận hoặc hạ ngưỡng rào cản xuống.
Sự im lặng đáng sợ hơn tiếng chê bai. Vì tiếng chê bai nghĩa là phản ứng hóa học đã xảy ra (dù kết quả xấu). Còn sự im lặng nghĩa là bạn chưa hề bước vào cuộc chơi.
Vì sao chúng ta hay mắc kẹt ở “vùng im lặng” này?
Lý do lớn nhất là vì chúng ta thường đánh giá ý tưởng dựa trên những câu hỏi sai.
Chúng ta thường hỏi:
Ý tưởng này có hay không?
Người khác làm cái này có thành công không?
Mình có thích nó không?
Nhưng câu hỏi đúng, mang tính chiến lược hơn phải là:
“Với nguồn lực hiện tại, mình có thể đẩy ý tưởng này qua ‘ngưỡng kích hoạt’ không?”
Nếu câu trả lời là “Không”, thì mọi nỗ lực bạn bỏ ra trước cái ngưỡng đó đều sẽ tan biến vào hư vô. Và nguy hiểm nhất là: Não bộ con người rất dễ hiểu nhầm sự im lặng của hệ thống thành sự kém cỏi của bản thân.
Sai lầm phổ biến: Chọn Offer có ngưỡng quá cao so với nguồn lực
Mỗi loại offer đòi hỏi một “giá” kích hoạt khác nhau. Đây là điểm mà mình thấy nhiều bạn làm sai ngay từ bước đầu tiên.
Ví dụ:
Một Khóa học online (Course) muốn bán được, không chỉ cần nội dung quay dựng xịn, mà nó đòi hỏi một ngưỡng kích hoạt rất cao gồm: Traffic ổn định + Uy tín (Trust) tích lũy đủ lâu + Case studies chuyển hóa.
Một Cộng đồng (Community) muốn sống, cần: Nhịp sinh hoạt đều đặn + Năng lượng dẫn dắt liên tục + Critical mass (lượng thành viên tối thiểu).
Nếu bạn chưa có những tài sản đó trong tay, thì offer của bạn không “tệ”. Nó chỉ đang được thiết kế cho một giai đoạn khác, giai đoạn mà bạn có nhiều nguồn lực hơn bây giờ.
Mình gặp rất nhiều bạn chưa có audience (khán giả) ổn định nhưng lại muốn mở Community trả phí; chưa có case study nhưng muốn bán Coaching giá cao.
Kết quả là: Làm rất nhiều. Mệt rất nhanh. Và nghi ngờ chính mình.
Chiến lược khôn ngoan hơn: Hạ ngưỡng, đừng tăng áp lực
Nếu bạn không chạm được ngưỡng, có hai lựa chọn:
Tăng tài nguyên (Nỗ lực nhiều hơn, bơm tiền quảng cáo, làm việc 20h/ngày).
Thiết kế lại để ngưỡng thấp hơn.
Trong kinh doanh tri thức, đặc biệt khi bạn đi một mình (solo), lựa chọn thứ hai thường thông minh và bền vững hơn.
Thay vì cố leo lên đỉnh núi ngay lập tức, hãy thử:
Thay vì Webinar 100 người => Tổ chức Fireside chat ấm cúng cho 8–12 người.
Thay vì Khóa học 6 tuần đồ sộ => Mở một Sprint 7 ngày với kết quả đầu ra (outcome) cụ thể, rõ ràng.
Thay vì Cộng đồng mở => Lập một Nhóm cam kết nhỏ, có thời hạn và mục tiêu chung.
Cái bẫy của “Sự hoành tráng”
Đến đây bạn sẽ hỏi: “Tại sao giải pháp ‘hạ ngưỡng’ nghe hợp lý thế nhưng ít người chịu làm?”
Vì cái tôi (Ego) của chúng ta không thích những thứ nhỏ bé.
Khi bạn nói: “Tôi đang xây dựng một học viện online”, nghe rất oách, rất doanh nhân. Đúng không nào?
Nhưng khi bạn nói: “Tôi đang mở một nhóm chat Zalo 10 người để hướng dẫn họ viết”… nghe có vẻ... không xứng tầm lắm.
Chính cái nhu cầu muốn “nhìn có vẻ thành công” ngay từ đầu đã giết chết đà (momentum) của bạn. Chúng ta thà chết vinh trong một dự án đồ sộ (mà không ai biết tới) còn hơn là bắt đầu một thắng lợi nhỏ xíu (nhưng có thật).
Hãy nhớ: Momentum (quán tính, bước đà) quan trọng hơn Size (quy mô). Một nhóm 5 người hoạt động sôi nổi có giá trị gấp vạn lần một cộng đồng 10.000 người “chết lâm sàng”.
Activation Energy như một bộ lọc ra quyết định
Mình thường dùng khung tư duy này mỗi khi đứng trước một dự định mới:
